The show must go on, maar hoe precies?

Lampen, microfoons, acteurs, decors, rekwisieten, pruiken en make-up. Hoe komt dat allemaal samen? En, misschien nog belangrijker: wie is waar precies verantwoordelijk voor? Vandaag zet ik de mensen en afdelingen in de schijnwerpers die ervoor zorgen dat een musicalproductie soepel blijft draaien. De meeste van deze afdelingen zijn bij elke productie te vinden, het kunnen er meer of minder zijn, afhankelijk van wat een specifieke show nodig heeft. In deze post neem ik mijn huidige werkplek, Frozen the Musical, als voorbeeld.

Degenen die op het toneel staan

De cast

Voor de meeste mensen is de cast het meest zichtbare en voor de hand liggende onderdeel van een musicalproductie. We repeteren samen, spelen samen en zijn – bij gebrek aan een betere term – het gezicht van de show. Binnen de cast zijn er verschillende posities, zoals first cast, covers, alternates en swings. Aan al deze posities zal ik in een latere post uitgebreider aandacht besteden.

Binnen elke cast zijn er ook een aantal zogeheten captains. Nadat een show eenmaal “op poten is gezet”, zijn zij verantwoordelijk voor het bewaken van de kwaliteit. Dit houdt in dat zij vanuit de zaal naar de show kijken, notes geven en zogeheten “cleaning rehearsals” leiden. Enkele captain-posities waarmee ik in eerdere producties heb mogen werken:

• Dance Captains – verantwoordelijk voor alles wat met beweging en choreografie te maken heeft. Zij repeteren nieuwe castleden en schrijven eventueel split- en cutshows (hierover een andere keer meer)

• Fight Captains – verantwoordelijk voor alle geënsceneerde vallen en gevechten. Meestal is er vóór elke voorstelling een speciale fight call (tenzij bij een dubbelshow de cast gelijk blijft) om alle gevechten en vallen nogmaals door te nemen en de veiligheid te waarborgen.

• Vocal Captains – zij zorgen ervoor dat de zang van het ensemble scherp en zuiver blijft.

• Puppet Captain – een functie die specifiek is voor Frozen. De Puppet Captain geeft informatie door over de poppen: wat wel en niet kan, hoe we de pop en de acteur in de pop moeten behandelen, en speelt daarnaast een grote rol in het trainen en repeteren van nieuwe mensen die met de pop in aanraking komen. (Neem een slok water voor elke keer dat ik in deze uitleg het woord ‘pop’ heb gebruikt.)

De positie van Dance Captain is extreem zwaar en brengt veel verantwoordelijkheid met zich mee. Het is extra werk bovenop – voor veel DC’s – het werk als swing. Er gaan veel extra uren zitten in het waarborgen van de kwaliteit van de show op de lange termijn. Het is een mooie toevoeging op je cv, maar je moet wel bereid zijn dat extra werk op je te nemen.

Degenen die achter de schermen werken

De resident director

Na de première en het vertrek van het oorspronkelijke (vaak internationale) creatieve team, ligt de dagelijkse leiding van de show in handen van de resident director. Zij zijn het eerste aanspreekpunt voor de cast voor alles: van vakanties en repetities tot situaties tijdens de voorstelling (denk aan onveilige omstandigheden zoals natte of gladde vloeren, of mensen die backstage te luidruchtig zijn tijdens stille scènes).

Net als de Dance Captain is de resident director verantwoordelijk voor het bewaken van de kwaliteit van de show. Zij bekijken de voorstelling regelmatig vanuit de zaal, maken notities over spel en mise-en-scène en communiceren informatie vanuit andere afdelingen naar de acteurs op het toneel. Ze repeteren nieuwe castleden in hun rollen en scènes en zijn – naar mijn mening – de lijm die alles bij elkaar houdt en ervoor zorgt dat alles soepel blijft lopen.

Stage Management

Stage Management is een verzamelnaam voor een breed scala aan functies die allemaal te maken hebben met de organisatie en coördinatie van een theaterproductie. Als er tijdens een voorstelling iets misgaat, is stage management degene die je moet waarschuwen. Zij registreren blessures tijdens werktijd voor verzekeringsdoeleinden, zorgen dat je op tijd bij je repetitie bent en openen je kleedkamerdeur als die per ongeluk op slot is gedaan. Ze printen en passen repetitieschema’s en cut plans aan en brengen je een icepack als dat nodig is.

Dit zijn de meer alledaagse taken buiten de voorstelling om. Zodra het doek opgaat, schakelen ze echter een versnelling hoger. Net zoals wij acteurs specifieke tracks (routes) volgen tijdens de show, geldt dat ook voor de mensen backstage. Eén van die tracks binnen Stage Management heet de Floater.  De Floater is als het ware de rechterhand en het tweede paar ogen van de Caller (zie “degenen die in de zaal werken”). Hij/zij is backstage aanwezig tijdens de voorstelling en zorgt ervoor dat de cast niet in botsing komt met bewegende decorstukken, houdt zijflappen open zodat alles veilig kan passeren, en geeft door aan de Caller wanneer iets of iemand klaar is om te bewegen. Hun belangrijkste taak is ervoor zorgen dat iedereen veilig is en de show normaal kan verlopen.

Technici, rekwisiteurs en het poppenteam

Dit is een algemene term voor iedereen die tijdens de voorstelling backstage werkt en geen deel uitmaakt van Stage Management. Zij zorgen voor de rekwisieten, verplaatsen decorstukken en controleren of alles op de juiste positie staat vóór en na het op- en afgaan van het toneel.

Waar de Floater verantwoordelijk is voor de cast op het toneel, heeft de Page Master een vergelijkbare verantwoordelijkheid voor bewegende onderdelen en decors. Zij houden alles in de gaten wat omhoog, omlaag, naar binnen of naar buiten beweegt en leggen de boel stil als er iets misgaat.

Als een rekwisiet kapotgaat, breng je het naar de technici; zij begeleiden je naar de rekwisiteurs of nemen het zelf mee. De taak van de Prop Master zit al in de naam: zij zorgen ervoor dat alle rekwisieten in goede staat zijn, zorgvuldig worden behandeld en indien nodig gerepareerd. Een gouden regel in het theater is: raak nooit een rekwisiet aan dat niet van jou is! En als je dat toch doet, kun je erop rekenen dat de rekwisiteurs je in de gaten houden.

Het Poppenteam is een categorie die specifiek is voor Frozen en spreekt eigenlijk voor zich. Zij zijn verantwoordelijk voor onder andere Olaf en Sven, repareren die indien nodig, houden ze schoon en in topconditie en helpen de acteurs tijdens het aantrekken van de poppen.

Kleedsters en de kostuumafdeling

Wat is een musical zonder prachtige kostuums? De kostuumafdeling is verantwoordelijk voor pasbeurten, verstellen en het aanpassen van bestaande kostuums zodat ze de acteurs perfect passen. Ze repareren scheuren (en geloof me, ik vind altijd wel een manier om een kostuum te scheuren…) en krijgen soms van de oorspronkelijke ontwerper toestemming om het ontwerp iets aan te passen. Tijdens de voorstelling zelf zijn zij meestal niet backstage; dat is waar de dressers in beeld komen.

Elke kostuumwissel – snel of niet – is mogelijk dankzij een fantastisch team van dressers. Ook zij hebben allemaal hun eigen track (hier meestal ‘parts’ genoemd) en kennen vaak meerdere parts. Ze rouleren per voorstelling, werken in shifts om de kostuums voor te bereiden, repareren kleine scheurtjes met de hand, stomen en wassen de kostuums, wassen het ondergoed en gebruikte handdoeken van de cast en zetten alles klaar voor de volgende show, vaak wanneer alle anderen al naar huis zijn. Het zijn lange dagen met veel uren, en naar mijn mening krijgen ze veel te weinig erkenning voor alles wat ze voor ons doen.

Haar en make-up

De meeste shows maken gebruik van pruiken voor een uniforme look en om microfoons te verbergen, en onder de felle theaterlampen dragen we allemaal make-up. De haar- en make-upafdeling helpt ons daarbij. Net als bij kostuums is er bij de creatie van een show een vast ontwerp voor haar en make-up. Het huisteam krijgt duidelijke instructies van de oorspronkelijke creatives, vaak met een referentieboek vol beelden, en leert nieuwe acteurs hoe zij deze look kunnen creeren.

Soms wordt de make-up door het team aangebracht, soms doet de acteur dit zelf; dat verschilt per show en per persoon. Voor pruiken is het gebruikelijker dat iemand van haar en make-up helpt bij het voorbereiden van het haar en het opzetten van de pruik.

Het maken van pruiken is een interessant proces. Zodra een acteur is gecast, wordt er een ‘bubble’ genomen: een exacte meting van het hoofd. Op basis daarvan wordt een nieuwe pruik geknoopt. Kant wordt op maat gemaakt en vervolgens wordt met een klein haakje haar voor haar in de kant geknoopt, een beetje zoals haken. Dit gebeurt soms in het theater, maar wordt vaak uitbesteed vanwege de grote aantallen pruiken die snel nodig zijn. Nadat de pruiken kompleet geknoopt zijn, worden de pruiken (meestal van 100% echt haar) gewassen, behandeld, gestyled en aangepast aan de acteur. Pruiken worden ook regelmatig hergebruikt bij castwissels als de hoofdmaten overeenkomen.

Na elke voorstelling worden de pruiken opnieuw in model gebracht voor de volgende show. Als een acteur langere tijd afwezig is, wordt de pruik volledig uit elkaar gehaald, gewassen en opnieuw gestyled zodat hij weer in topconditie is bij de volgende opkomst.

Degenen die in de zaal werken

Geluid

Werken achter de geluidstafel is ongelooflijk uitdagend. De tafel bevat talloze schuiven en kanalen, elk gekoppeld aan een microfoon op het toneel of een instrument in het orkest. Het is hun taak om tijdens de voorstelling alles live in balans te houden.

Tijdens de technische repetities van een nieuwe productie wordt een basisgeluid ontworpen, maar geen enkele voorstelling is hetzelfde. Zodra er een swing, cover of invaller speelt, moeten er ter plekke aanpassingen worden gemaakt. De geluidsoperator zorgt er ook voor dat microfoons aanstaan wanneer iemand spreekt of zingt, en uitstaan wanneer dat niet de bedoeling is. Zeer stressvol, als je het mij vraagt.

De rechterhand van de geluidsontwerper is de persoon in de radiokamer backstage. Samen controleren zij vóór de show alle microfoonkabels en packs. De medewerker in de radiokamer checkt de microfoon opnieuw zodra de acteur deze draagt en is de eerste die ingrijpt als er iets stukgaat.

Licht

Ook de lichtafdeling werkt vanuit meerdere locaties: de lichttafel en de volgspots. Na afloop van de technische repetities controleren de lichttechnici dagelijks het systeem. Tijdens de voorstelling zorgen zij ervoor dat het juiste licht op het juiste moment brandt – van de grote bovenlampen tot de LED-wanden achter op het toneel (zoals bij Frozen).

Het bedienen van een volgspot lijkt eenvoudig, maar onderschat het niet. Je werkt op grote hoogte, met zware lampen, en moet in real time iemand feilloos volgen. Het correct  belichten van acteurs is een uiterst precieze taak.

Caller

De Caller heeft naar mijn mening één van de meest stressvolle banen in het theater. Zonder hen is er geen voorstelling. Een fout kan een showstop betekenen. De volledige flow van de show rust op hun schouders, en daar heb ik enorm veel respect voor.

Ze werken met een gedetailleerd cue sheet of run sheet, waarin elke technische en muzikale cue (woorden, bewegingen of muzikale momenten die een actie starten) genoteerd staat. Tijdens de voorstelling staan zij in contact met elke afdeling en geven continu cues door. Ze werken met een groot boek waarin het script en de partituur samenkomen, vol aantekeningen over wie wanneer wat moet doen.

Een show leren ‘callen’ is een langdurig en intens proces, maar deze mensen zijn de motor achter alles wat je op het toneel ziet.

Orkest

Tot slot: het orkest! Wat is een musical zonder muziek? Muziek drijft het verhaal vooruit, wekt emotie op en bezorgt je kippenvel. Helaas zijn orkesten in grote producties de afgelopen jaren steeds kleiner geworden om kosten te besparen, en vaak vervangen door key-comp met meerdere instrumentklanken. Niets kan echter tippen aan de energie en klank van een live orkest.

Aan het hoofd staat de dirigent. Soms spelen zij zelf ook een instrument, maar meestal focussen ze zich volledig op het leiden van zowel muzikanten als acteurs. Naast één muzikaal leider zijn er meestal meerdere dirigenten die kunnen invallen. In Frozen hebben we er bijvoorbeeld vier. Net als bij de cast zijn er vaste muzikanten en invallers. De steeds wisselende samenstelling maakt elke voorstelling uniek, en ik hoop dat grote orkesten snel weer hun plek in musicaltheater terugvinden.

Conclusie

Zoals hopelijk duidelijk is geworden, is er een compleet dorp nodig om een voorstelling soepel te laten draaien. Werken we samen? Absoluut. Kent iedereen elkaar? Helaas niet. Zo heb ik de mensen bij de volgspots nooit ontmoet; onze paden kruisen elkaar simpelweg niet. Of het orkest: zij zitten in de orkestbak, ik sta op het toneel. Ik heb het meeste contact met mijn cast, de technici, stage management en de dressers, maar zelfs dan kent niet iedereen elkaar goed door de verschillende backstage-routes.

Toch hoop ik dat je na het lezen van deze post een beter beeld hebt van wat – en vooral wie – er allemaal nodig is om een theaterproductie draaiende te houden, en dat je inziet dat er in het theater voor iedereen een plek is.

Tot de volgende keer!

Liefs,
Lyssa 💕

Is je iets opgevallen of wil je iets kwijt? Contacteer me via calltimetheblog@gmail.com